İskeleler

HASKÖY İSKELESİ

Hasköy, Haliç kıyısında Beyoğlu ilçesine bağlı bir semttir. Bizans döneminde adı Pikridion’muş. İstanbul kuşatması sırasında Fatih Sultan Mehmed otağını buraya kurduğu için ‘Padişaha özgü köy’ anlamında Hasköy adı verilmiş. Bizans döneminde Karai Musevi’leri bulunmaktaymış. Karaim olarak bilinen bu insanlar Orta Asya’dan gelmiş Musevi Türk’türler. Burada kendi inançlarına göre yer altında Kal Ha Kadoş Be Kuşta Bene Mikra Sinagogu adıyla inşa ettikleri sinagog halen ibadete açıktır. 1492 yılında İspanya’dan kovulan Sefarad Yahudileri de önce Eminönü’ne sur diplerine yerleştirilirer. Burada Yeni Valide Camii inşaatı başlayınca Haliç’e gönderilirler. Onların bazıları da Hasköy’e yerleşmişler.

Bizans döneminden beri burada Rumlar da yaşıyormuş. Onların da Ayia Paraskevi kilisesi vardır. Evliya Çelebi’ye göre 18. Yüzyılda Ermeni ve Türkler de yaşamaya başlamışlar. Ancak Yahudi nüfusu ağırlıktadır.     

Hasköy 17. Yüzyıl sonlarından itibaren küçük çaplı tersanelerin bölgesi olmuştur. 1852 yılında Hasköy-Balat arasında yapılan köprü Yahudi Köprüsü olarak bilinir. Ömrü kısa olmuştur. Haliç 1950’lerden sonra sanayi bölgesine dönüşür. 

Fatih döneminden kalan Aynalıkavak Kasrı günümüzde deniz kıyısında değildir. Hasköy’ün üst tarafında bulunan büyük alanda Osmanlı’nın okçuları atış talimi yaparmış. Bu sebeple buraya Okmeydanı denmiştir.

Yeni Hasköy İskelesi

İskeleye gelirsek…

1857 yılında Yusuf Ağa isimli kişiye 20 yıllığına Haliç’te vapur çalıştırma imtiyazı verilir. Seferler Hasköy İskelesinden başlayacaktır. Ancak sonraki yıllarda başlangıç noktası Köprü İskelesi olmuştur. Hasköy İskelesine ahşap bir köprüden geçiliyormuş. 

Haliç’teki İskeleler

1994 yılında Hasköy Tersanesi’nin yanında ahşap küçük bir iskeledir. Zamanla denizin dolması ve yapının eskimesi dolayısıyla seferlere kapatılır.

Eski İskele

2006 yılında geçmişteki mimarisine uygun olarak yenilenmiş ve hizmete açılmıştır. Yeni adı Hasköy Piri Mehmet Paşa İskelesidir. 90m2’lik alanı olup Yolcu Salonu ve görevliler için mekanlar bulunmaktadır. Yeni iskele eski un fabrikasının yerindedir.

Buradaki eski eserlerden bazıları Fatih döneminden kalan Handan Ağa Camii, 1455-1456 yıllarında yapılmış olan Kiremitçi Ahmet Çelebi Camii, Banker Camondo’nun mezarı, Rum Mezarlığı, Ermeni Mezarlığı, Yahudi Mezarlığı, Müslüman Mezarlığıdır.

Osmanlı zamanında gemi çıpası dökülen Lengerhane 1994 yılından itibaren Rahmi Koç Müzesi olarak kullanılmaktadır. 1997 yılında Haliç Çevre Projesi başlatılmış ve bu havalideki sanayi tesisleri kaldırılmıştır.

1962-1965... Beyoğlu Atatürk Erkek Lisesi’nde okurken sıra arkadaşım Hasköy’lüydü. Hasköy’den çok geçmişimdir de anı oluşturacak kadar durmamışımdır. Ama üst tarafındaki Okmeydanı’ndan vardır.

Lisede her sınıfın futbol takımı olurdu. Sınıf maçlarımızı Okmeydanı sahasında yapardık. Cumartesi günleri öğleye kadar okul olurdu o zamanlar. Öğleden sonra Taksim’den otobüsle gider-gelirdik. Bir keresinde maçımızı oynamış geriye dönüyorduk. Otobüsün arka boşluğunda  laflıyoruz. Yanımda rakip takımdan bir arkadaş vardı. Birden ‘Çok iyiydin bugün’ dedi. Halbuki kendisi sahanin en iyisiydi. Hele kale direğinin doksan dediğimiz köşesinde patlayan bir şutu vardı ki… ‘Esas sendin sahanın en iyisi’ diye cevap verdim. Taksim’e kadar muhabbet ettik. Uzatmayayım…  Arkadaşımız yllar sonra Galatasaray’ın milli sağaçığı Metin Kurt olarak herkese adını ezberletmişti. Bu anımı ayrıca bir öykü olarak yazacağım.  

2002 sonrası… İskelenin yanındaki Rahmi Koç Müzesi’ne gitmiştim. Her tarafını çok beğenmiştim. Ama çocukluğumdan beri merak ettiğim gerçek bir denizaltının içinde gezmek unutamayacağım bir duyguydu. Biliyorsunuzdur.  Denize aşık bir insanımdır. .

Bence Boğaz’daki Boğaz vapurları örnek alınmalı. Haliç’teki Haliç vapurlarıyla da Haliç önemli bir turistik gezi alanı yapılmalıdır.     

ARİF ATILGAN 2026 ŞUBAT

 https://atilganblog.blogspot.com/2026/02/haskoy-iskelesi-haskoy-halic-kysnda.html

https://arifatilgan.wixsite.com/arifatilgan/single-post/hask%C3%B6y-i%CC%87skelesi%CC%87

 

 

 Köşe Yazısı

KADIKÖY’E CAMİ

Kadıköy ilçesi, Caferağa Mahallesi, Rıhtım Mevkiindeki, kıyı kenar çizgisinin deniz tarafında kalan, yaklaşık “30.000m²”lik tescil dışı “Cami Alanı”; “Kentsel ve Tarihi Sit Alanı” sınırları dışında, “Etkilenme Geçiş Sahası Sınırı” içerisinde, çoğunlukla “İSKİ Hizmet Alanı”, kısmen “Ağaçlandırılacak Alan”, kısmen de “Aktif Yeşil Alan” lejantında, 23.10.2008 onanlı 1/1000 ölçekli “Kadıköy İlçesi Dolgu Alanı Uygulama İmar Planı” kapsamında kalmakta iken, İBB Planlama Müdürlüğünce hazırlanarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 02.11.2015 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli ve 1/1000 ölçekli “Caferağa Mah İDO İskelesinin Güneyinde Cami Alanı'na ilişkin Nazım ve Uygulama İmar Planı değişiklikleri kapsamında “İbadet Alanı”/“Cami” fonksiyonuna alınarak yeniden planlanmıştır.

Kıyı Dolgu Alanında Cami. Arkada Haydarpaşa Garı.

Söz konusu alan, Kadıköy Meydan ve Çevresi Kentsel Sit Alanı komşuluğundaki, “Etkilenme Geçiş Sahası” sınırları içerisinde kaldığından Koruma Amaçlı İmar Planı yapılması gerekirken, İstanbul V Numaralı Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulunun 28.01.2016 günlü 3356 sayılı Kararı ile “Etkilenme Geçiş Sahası” sınırları dışına çıkarılmıştır. Yani bu alana cami yapılmasının önünde engel kalmamıştır.

Cami Alanı. Arkada Mühürdar’daki Otel.  

Bundan sonraki gelişmeleri kısaltılmış olarak adım adım yazalım…

1-İstanbul 3. İdare Mahkemesi 2016/285 E sayılı dosyasında Kadıköy Belediyesi’nin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na açtığı dava kazanılıyor ancak İstinafta kaybediliyor.

2-İstanbul 3. İdare Mahkemesi 2016/1157 E sayılı dosyasında Cami Alanının Etkileme Geçiş Sahasından çıkarılması iptal ediliyor.

3-İstanbul 3. İdare Mahkemesi 2018/89 E sayılı dosyasında Kadıköy Belediyesiyle Mimarlar Odası İstanbul Şubesi’nin Kültür ve Turizm Bakanlığı aleyhine açtığı dava sonucu buradaki Proje iptal oluyur.

4-İstanbul 7. İdare Mahkemesi 2018/616 E sayılı dosyasında Mimarlar Odası İstanbul Şubesi ve Şehir Plancıları Odası İstanbul Şubesi’nin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı aleyhine açtığı 1/5000 Nazım ve 1/1000 Uygulama İmar Planlarının iptali talepi sonucu planlar onanıyor.

5-İstanbul 6. İdare Mahkemesi 2019/2505 E sayılı dosya ile Mimarlar Odasınca Başkanlık aleyhine açtığı Rıhtımdaki Cami için verilen ruhsatların iptali davası henüz sonuçlanmamış.

6-İstanbul 3. İdare Mahkemesi 2024/2386 Esas sayılı dosya ile Kadıköy Belediye Başkanlığı tarafından Kültür ve Turizm Bakanlığı ve İBB aleyhine açılan İstanbul 5 Nolu Koruma Kurulu Kararının ve projenin iptali talepli davası İşlemlerin İptali kararı ile sonuçlanmıştır. Yani cami yapılamayacaktır.

7-İstanbul 3. İdare Mahkemesinde 17/07/2025 tarihli  2025/420 Dosya ile İBB dosyayı İstinafa görürmüştür. İptal kararı kaldırılıyor. Yani cami yapılabilecektir.

8-Kadıköy Belediyesi 20 Ocak 2026 tarihinde bu kararı Danıştay'a taşıyarak Temyiz başvurusunda bulunmuş.

6., 7., 8. Maddelere dikkat çekelim... İBB 2019 yılında el değiştirmiş ve bu projeye karşı olan ana muhalefet partisinin idaresine geçmiştir. Dolayısıyla 6. Maddede onların istediği karar çıkmıştır. Ancak 7. Maddede belirtildiği üzere Dosyayı İstinafa götürmüşler ve Projenin İptali kararını kaldırtmışlar. Buna karşın durumu düzeltmek isteyen yine aynı ana muhalefet partili Kadıköy Belediyesi 8. Maddede belirtildiği üzere son Kararı Temyize götürmüş.

Cami Alanı.

Buraya kadar olan bölümü sürecin doğru anlaşılması için yazmak gereği duydum. Artık mahkemeler çok ta ilgimi çekmiyor. Ben olaylara daha tepeden, daha mesleki açıdan bakmak istiyorum.

1965-1970 arasında benim kuşağım Mimarlık ve Şehirciliği birlikte okudu. Anımsayan var mıdır bilemem ama hocalarımız Şehir Tacı diye bir kavram öğretmişlerdi. Bugün tam aynı anlamı karşılamasa da Silüet deniliyor. Bir şehre girerken, içinde gezerken, sonra da çıkarken gözünüze ilişen ve aklınızda yer eden en belirgin şey (bina, heykel, doğa vs) oranın Şehir Tacı olmaktadır. Örneğin Paris’te Eyfel Kulesi, Atina’da Akropol gibi. Ülkemizde de çeşitli şehirleri bu anlamda inceleyebilirsiniz. Bu arada güzel olması gerekmez Şehir Tacının. Akılda kalır olması yeterlidir.

İstanbul’u ele alalım. Bizans döneminde Surlar… Osmanlı zamanında Topkapı Sarayı… Cumhuriyet döneminde Boğaz Köprüsü… Sonra Çamlıca Camii…

Kadıköy’e gelirsek… Yüz yıldır Haydarpaşa Gar binası… Ancak 2000’li yıllardan itibaren Mühürdar sahilindeki Otel binası Kadıköy’ün Şehir Tacı olmuştur artık.

 

2000 Yılı Öncesi Haydarpaşa Garı.

Mühürdardaki Otel yapılırken Mimarlar Odası Başkanıydım. ‘Burada sadece otel değil Kadıköy’ün yeni silueti oluşturuluyor’ anlamında konuşmalar yapıyordum. Zira 6 Kat imar hakkı 12 kata çıkarılmıştı. Özetle 50 metre civarı yükseklikte bir bina yapıldı. Bu arada Haydarpaşa Garı’nın arkasında yüksek binalar oluşturuluyordu. Üşenmiyordum. Bakırköy’den Sirkeci’ye sahilden gelirken Kadıköy’e bakıyordum. Haydarpaşa ‘yok’ mertebesine gelmişti. Otel ise siyah rengi ve iri kitlesiyle kendini belli ediyordu. Kadıköy’ün yeni Şehir Tacı artık bu otel olmuştu. Konuyu dağıtmayayım ama amaç sadece rant değildi bana göre. Neyse…

Mühürdardaki Otel Görünüyor. Haydarpaşa Hissedilmiyor.

Camiye gelirsek…

En öndeki kıyı dolgu alanına yapılacak caminin yüksekliği 46,5 mt, minarelerin yüksekliği 70 mt olacakmış. Yani binanın kitlesi arkadaki oteli kapatacaktır. Sosyal medyada temsili resimlerini görüyorum. Konuyu bilmeyenler sadece camiyi resmetmişler. Ben arkadaki Otelin de görüldüğü-görülmediği temsili resimleri merak ediyorum. Hatta mümkünse Avrupa yakasından görünüşün canlandırılmasını isterim.

Kadim şehirler spontane oluşurmuş. Dolayısıyla Şehir Tacı da… Bugün planlı kentler yapılıyor. Plan daha masadayken delinmeye başlıyor. Sonra da sahada oluşurken… Lehte değişiklik yapılan parsellerin kazancına ‘rant’ diyoruz. Özellikle 1970’lerden sonra tanışıyoruz bu kelimeyle. Dolayısıyla kentlerin Şehir Tacı da planlı programlı bile isteye yapılıyor artık. O sebeple de ‘Artık Şehir yok, Kent var’ diyorum.

Ben iyidir, kötüdür, olsun, olmasın tartışmasına girmiyorum. Sadece tartışanların doğru yerden tartışmalarını arzu ediyorum.

ARİF ATILGAN 2026 ŞUBAT

 https://atilganblog.blogspot.com/2026/02/yazs-kadikoye-cami-kadkoy-ilcesi.html

https://arifatilgan.wixsite.com/arifatilgan/single-post/kadik%C3%B6y-e-cami%CC%87