İskeleler

VANİKÖY İSKELESİ

Vaniköy, Kandilli Mahallesi’nin güney ucunda yer alan bir semttir. Kuleli Mahallesi’yle sınırdır. Padişah 4. Mehmed (1648-1687), hükümdarlığı döneminde boğaz kıyısında olan bu bölgeyi hocası Vani Mehmed Efendi’ye bağışlamış. Vani Mehmet efendi ise  1665 yılında buradaki mescidin yerinde bir cami yapar. Yanına da kendi için bir yalı ve medrese inşa ettirir. Gerek cami gerekse çevre Vani Mehmed Efendi’nin köyü anlamında Vaniköyü adıyla anılmaya başlar. Sonraları kısaltılır Vaniköy yapılır.

İskeleye gelirsek...

Alttaki fotoğrafta iskelenin tabelası dikkatli okunursa iskeleye Vaniköyü olarak semtin gerçek adı yazılmıştır. Konuyu dağıtmayayım ama benzerleri çoktur. Örneğin Kadıköyü Kadıköy, Fenerbahçesi Fenerbahçe gibi. Bu kısaltmalar ismin hikayesini yok etmektedir. Benzer başka yanlışlar da vardır. Örneğin Maltepe’de bir kooperatifin evlerinin adı olan Doğu Evleri oradaki durağa verilmiş. Ama sonradan sadece Doğu denmiş… Aynı anlam mı? Neyse. Konuyu dağıtmayayım.  

 Vaniköyü İskelesi

Vaniköy boğazın eski iskelelerindendir. Tam yapılış tarihini bulamadım. Ancak 1906 tarihli Fransız fotoğrafçı Maurice Meys’e ait fotoğraf 20. Yüzyıl başlarında var olduğunu gösteriyor.

Vaniköy İskelesi (1906 Maurice Meys fotoğrafı)

Vaniköy’ün tarihi yalıları önemlidir. Kadınefendi Yalısı, Fazıl Bey Yalısı, Nazif Paşa Yalısı ve Mahmut Nedim Paşa Yalısı gibi.

1950 lerde İskele ve Çevresindeki Yalılar.

1970’li yıllara kadar iskeleye vapur yanaşmış. Yani  hizmete devam etmiş. Daha sonra sefer konmamış, sadece çeşitli teknelerin yanaşmasına yaramış.

1987 yılı iskelenin hava fotoğraflarında göründüğü son yıldır. Sonraki yıllarda gözükmez.

1987’de İskele var.                                       2021’de Yok.

15 Kasım 2020 tarihinde Vaniköy Camii’nde yangın çıkmış. Kasım 2022 tarihinde restorasyon başlamış. 16 Haziran 2023 tarihinde tekrar ibadete açılmış.

Restorasyon Sonrası Vaniköy Camii. İskele Yok.

1980’li yıllarda Modalı bir arkadaşım eşi ve minik çocuğuyla Vaniköy’de denize girdiğini anlatırdı. Çok methederdi. Merak etmiştim. Ben de böyle doğal kıyılarda denize girmeyi severdim çünkü. Bir gün gittim. Arabayı o dar sokağa zor soktum. Kıyı kendi içinde küçük bir mekandı. Beni açmamıştı ama hoş bir çevreydi. En azından o küçük alanı görmüştüm. Cami, iskele, kıyı ve yeşil alan.

Şehri de binaları da çevreyi de korumayı bilemiyoruz. Burası da böyle. Yüz yılı aşkın geçmişi olan iskele yok. Ben kendi kendime kent hafızasının yok olmaması için çalışmayı görev edinmişim. Devam edeceğim bu huyumla yaşamaya.

ARİF ATILGAN 2025 ARALIK

 https://atilganblog.blogspot.com/2025/12/vanikoy-iskelesi-vanikoy-kandilli.html

https://arifatilgan.wixsite.com/arifatilgan/single-post/vani%CC%87k%C3%B6y-i%CC%87skelesi%CC%87

 

 

 İskeleler

RUMELİKAVAĞI VE ALTINKUM İSKELELERİ

Rumelikavağı Sarıyer İlçesine bağlı bir muhtarlıktır. Çoğunlukla Doğu Karadeniz’den gelen vatandaşlarımızın yaşadığı mahallenin nüfusu 3560 kişidir. İskelesi, İstanbul Boğazı’nın kuzeyinde olup Avrupa Yakası’ndaki son iskeledir. Çevrede Bizans’tan kalma bazı yapılar varmış ama günümüze ulaşamamışlar.

Rumelikavağı İskelesi 2002 yılında yenilenmiş. Turistik olması dolayısıyla varlığını sürdürebilmektedir. Günümüzde Anadolu Yakası ile bağlantı sağlayan tarifeli motor tekneleri ile gezi gemileri burayı kullanmaktadır. Yanaşma yeri uzunluğu 12.7 metre, denizden yüksekliği 1.1 metre, iskele önünün derinliği 5.2 metredir.

                                                      Rumelikavağı İskelesi

Rumelikavağı balıkçı lokantalarıyla ünlüdür. 1970’li yıllardan itibaren insanlar araba sahibi oldukça İstanbul’un uzak semtlerini keşfetmeye başlamışlardı. Rumelikavağı da bu şekilde yoğun kullanılmaya başlanmıştır. Ben de !970’lerde araba sahibi olmuş ve buralara gelmeye başlamıştım. Doğruyu söylemem gerekirse Rumelikavağı veya Anadolukavağı denince aklıma ilk gelen taze balık yenilen balık lokantalarıdır. Rumelikavağı İskelesinin yanında büyük bir restoran vardı. Orada yediğim palamut ve lüferleri unutmam mümkün değildir. Daha sonra iç taraflarda da restoranlar açılmaya başlamıştı.

Rumelikavağı’ndan ileri doğru gidildiğinde Altınkum Plajına varılır. Oradan denize hiç girmedim ama merak ettiğim için arabayla gidip keşiflerde bulunmuştum.

                                                           Altınkum Plajı

1927 yılında açılan plaja iskele de yapılmış ve 1929 yılında Şirket-i Hayriye vapuru çalıştırılmış. Zira o yıllarda Sarıyer’den oraya gelinemiyormuş. İnsanların burayı kullanması için Şirket-i Hayriye müdürü Necmettin Kocataş çok emek vermiş. Plaja altın gibi görünen kumundan dolayı Altınkum denmiş. Yeni inşa edilen bir vapura da Altınkum adı verilmiş ve buraya çalıştırılmış. Ancak plaj şehre uzak olduğu için yine de rağbet görememiş. 2. Dünya Savaşı’nda burası askeri bölge ilan edilmiş dolayısıyla plaj kapanmış.

Günümüzde Sarıyer’den ulaşım sağlanmaktadır. Plaj kadınlar için düzenlenmiş. 8 yaşından küçük erkek çocuklar da anneleriyle birlikte girebiliyorlarmış. Yan tarafında karma plaj bulunmaktadır.

Altınkum’dan daha yukarıda boğazın Karadeniz’e açılan ağzında Garipçe Köyü bulunur. Buraya Altınkum’dan değil Sarıyer’den gidiliyor. 370 kişinin yaşadığı tipik bir balıkçı köyüdür. Tarihi kalesi Sultan 3. Mustafa döneminde 1757-1774 yıllarında yaptırılmış. Kalesiyle, tekne barınağıyla şirin bir köy olan yerleşim buraya gezmeye gelenlerin çoğalması dolayısıyla turistik olmaya başlamıştır.

Garipçe Köyü

Turizm iyi bir şey mi? Değil mi?..  Kıvamında olduğunda iyi bir şey olduğu inkar edilemez. Ancak fazla arttığında bölgenin karakterini değiştirdiği de belli olmuştur. Bir başka yazıda bu konuyu tartışmak istiyorum.   

ARİF ATILGAN 2025 ARALIK

https://atilganblog.blogspot.com/2025/12/rumelikavagi-ve-altinkum-iskeleleri.html

https://arifatilgan.wixsite.com/arifatilgan/single-post/rumeli%CC%87kava%C4%9Fi-ve-altinkum-i%CC%87skeleleri%CC%87