Köşe Yazısı
YALOVA’DA ULAŞIM
Yalova’nın en eskilerinden
olduğum artık biliniyor sanırım. 2024 Mübadelesinde babam ve ailesi buraya gelmiş.
Çocukluk yıllarım olan 1950’li yıllardan beri Yalova’yı bilirim.
1970’lerde köyden 5km mesafede
olan merkeze yürüyerek, at-eşek ile veya öküz-at arabası ile gidilirdi. Yani
toplu ulaşım aracı yoktu.
1988 yılında Minibüsçüler
Derneği kurulmuş. Ticari plaka ihalesi yapılmış. Yani resmen Yalova halkının
ulaşımı minibüslerle sağlanmaya başlamış.
1995 yılında Yalova il olmuş.
Minibüs hatları düzenlenmiş.
2012 yılında pembe minibüs
uygulaması başlamış.
Bu uygulamalar başladığında
çok üzülmüştüm. Zira minibüs kesinlikle toplu ulaşım aracı değildir. Ulaşımdaki
faydası belediyenin düzenli otobüs koymasını gerektirmeyecek kadar az yolcusu
olan hatlarda onlardan yararlanılmasıdır. Yolcu sayısı arttığında minibüs
devreden çıkar yerine otobüs konur. Yalovada’da birgün bu anlaşılacak ancak o
zaman minibüs sahipleri olumsuz etikilenmesin diye doğru yola dönüş zor
olacaktır. O tarihlerde bu anlamda
yazdığım yazılardan birinin LİNK’İ altadır.
https://atilganblog.blogspot.com/2024/10/yazs-yalovada-sorunlar-internet.html
https://arifatilgan.wixsite.com/arifatilgan/single-post/yalova-da-sorunlar
Gördüğüm kadarıyla bugün
sıkıntı yaşanmaktadır. Tam bilet 40TL, öğrenci 30TL olmuş. Yani bir vatandaş
gidiş-geliş ayda 1800-2400TL harcayacaktır. İki çocuklu bir ailenin fertleri
okula ve işe gitmek için kabaca ayda 10000TL yol parası ödemek durumundadırlar.
Tek vasıtadan fazla vazıtaya binerse daha fazla…
Minibüslerde oturan ve ayakta
20-25 kişi taşınırken, otobüste oturan ve ayakta 100 kişi taşınabilmektedir. Yani
12 metre uzunluğundaki bir otobüs daha ucuz olabilecektir. Daha da önemlisi
trafik daha rahatlayacaktır. Zira 1 otobüs en az 4 minibüs yerine yollarda yer
kaplayacaktır.
Ancak konu sadece ‘minibüs mü
otobüs mü’ tercihi değildir. Ulaşım en çabuk- en rahat insan ve eşya taşınması
olarak görülür. Ama günümüzde şehir trafiğinin en aza inmesi ve dolayısıyla
egzoz gazı ile çevre kirliliğinin azaltılması da söz konusudur. O zaman elektrikle çalışan raylı sistem önem
kazanmaktadır. Raylı sistemde tramvay boyu 33m olup bir vagonda oturan ve
ayakta 300 kişi taşınabilmektedir.
Yalova deniz kıyısında, az
nüfuslu, kırı bol bir yerleşimdir. Bu sebepten kolay bir şehirdir. Merkez,
denize paralel uzanmaktadır. İç kesimlerde köyler bulunur. Kıyıya paralel bir
raylı sistem olsa ve yer yer içeri bölgelere otobüsler konsa ulaşım ucuz ve
rahat bir şekilde çözülür. Nüfus arttıkça tramvay yolu çoğaltılarak çözüm
üretilir. Yani haritayı masanın üzerine serip uygun sistem yaratılmalıdır.
Bu arada minibüsçü
vatandaşlarımızı küstürmemek gerekir. Birkaç minibüs birleşip otobüs
alabilirler veya kendilerine bir ödeme yapılarak sistemden çıkarılabilirler. Aksi
takdirde İstanbul’daki gibi içinden çıkılmaz hal alabilirler.
Ayrı bir yazı konusudur ama
küçük te olsa değineyim.
Minibüs ve taksilere sınırlı
sayıda plaka veriliyor. Dolayısıyla kamu kurumu vasıtasıyla onlara rant
yaratılmış oluyor. Halbuki serbest sistemde rekabet vardır. Rekabette hem
hizmet hem de ücrette yarışma olabilecektir. Vatandaş seçme yapabilecektir.
Günümüzdeki sistemde hizmet iyi de olsa kötü de olsa vatandaş razı olmaya
mecburdur. Ücret te öyle. Ucuz-pahalı her durum kabul edilmek
zorunluluğundadır.
Soruyorum…
Bakkal, manav, pastane,
elektrikçi, beyaz eşyacı, mimarlık-mühendislik bürosu, muhasebeci vs. Bütün
diğer işyerlerini istediğiniz yerde açabilirsiniz. Kimse size ‘Burada yeterli
sayıda var. Başka yerde aç’ demez. Ama taksi-minibüs işi yapacaksanız sayı
kısıtlı oluyor.
Son söz…
Yalova’da konular hafife
alınıyor. Bugün için sorun olmayabilir. Ama şehir nüfus olarak ta fiziki olarak
ta gelişiyor. Yakın gelecekte içinden çıkılmaz hal alır. O zamanki yöneticiler
de kabahatı eskilere atıp ‘Ne yapalım?’ diyeceklerdir. Halbuki burası genç bir
şehir. Siyasi partiler centilmenlik anlaşması yapmalı, Yalova’nın ve Yalovalının yararına olan konuları siyasete
alet etmememelidirler.
ARİF ATILGAN 2026 NİSAN
https://arifatilgan.wixsite.com/arifatilgan/single-post/yalova-da-ula%C5%9Fim
